IMG_8977
۱۵ اسفند , ۱۳۹۷

«فلاسفه شرق و موسیقی» رونمایی شد

جایگاه موسیقی در فرهنگ ایرانی ـ اسلامی؛

«فلاسفه شرق و موسیقی» رونمایی شد

آیین رونمایی و جشن امضای «فلاسفه شرق و موسیقی»؛ به قلم آرین رحمانیان – ۱۵ اسفندماه در مجموعه فرهنگی ـ هنری شهر کتاب فرشته برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی شهر کتاب فرشته؛ آیین رونمایی و جشن امضای کتاب «فلاسفه شرق و موسیقی» اثرِ آرین رحمانیان با حضور اهالی فرهنگ و ادب و علاقمندان در این مجموعه فرهنگی هنری برگزار شد.

در ابتدای مراسم استاد عبدالله انوار؛ مترجم و از پیشکسوتان معاصر نسخه‌شناسی در ایران، صحبت هایی در خصوص اساسِ موسیقی در مشرق زمین و جایگاه این هنر در فرهنگ و فلسفه اسلامی گفت: «موسیقی که امروز و در این مراسم از آن سخن به میان خواهد آمد، در واقع موسیقی است برآمده از فرهنگ اسلامی. نوعی از موسیقی که اگر ادامه می یافت، امروز دیگر هیچ حاجتی به موسیقی غربی نبود. بهترین نمونه از مکتوبات نظری در این زمینه، رساله «موسیقی کبیر» اثر ابونصر فارابی است. فارابی در این کتاب بن مایه اصیل موسیقی را نشان می دهد. بحث ابتدایی در فلسفه شرق این بود که موسیقی اساسا علم است یا هنر. در این میان فارابی معتقد است موضوعیت موسیقی دقیقا وابسته به موردی است که این هنر می خواهد مورد استفاده قرار بگیرد. در مقابل شیخ الرئیس نظر دیگری دارد و معتقد است موسقی علمی است که از قضا با ریاضی سر و کار دارد. دلیلی که ابوعلی سینا در این باب بیان می کند است که به عنوان مثال اگر یک نغمه یا یک نت را هزار بار هم به تنهایی بنوازیم، یک پدیده موسیقای پیش نمی آید، اما به مجردِ اینکه یک نغمه به همراه یک نغمه دیگر نواخته شود، نسبتی میان این دو نغمه برقرار می شود و در این راستا علم ریاضی وارد حوزه موسیقی می شود، در اینجا به رغم اینکه  شیخ الرئیس  اساسا با هنر موسیقی آشنایی ندارد اما پیشنهادی ارائه می دهد که باعث گسترش حوزه موسیقی می شود. در فرهنگ اسلامی اهل نقل موسیقی را حرام اعلامکردند اما در این میان، غزالی موسیقی را حلال ترین هنر می داند آنجا که سبب وصلِ آدمی به ذات حق می شود. من امید دارم تا موسیقی که از قدیم در مشرق زمین، اساس و پایه آن نهاده شده است دوباره احیا شده و جایگاه آن در مقابل موسیقی غربی مشخص شود.»

در ادامه مهندس محمد بهشتی با اشاره به ابعاد ارزشمند فرهنگی ایرانی ـ اسلامی در خصوص اهمیت و جایگاه موسیقی در مشرق زمین و کتب اسلامی صحبت هایی بیان داشت: «امروز ما در دوران عجیبی زندگی می کنیم؛ امروز مردمِ ما نسبت به غریبه ها حسنِ ظن دارند و نسبت به خودی ها سوءظنِ بسیار زیاد. این امر به مباحث گوناگون از جمله هنر نیز تعمیم پیدا می کند. امروز در ایران، باورِ عموم کسانی که در حوزه موسیقی کار می کنند این است که فرهنگ ما فاقد بحث نظری در حوزه موسیقی است. البته چنین نگرشی فقط در خصوص موسیقی نیست، در زمینه های دیگری مثل معماری، کشاورزی، فن و … نیز باور رایج عمومی این است که ما ایرانیان در طول تاریخ تنها هنری که داشته ایم، شاعری بوده است. البته پیدایش چنین تصوراتی چند دلیل عمده داشته است؛ یکی از آنها دعوای سنت و تجدد است؛ اینکه مدرنیته اعتقاد دارد هر آنچه که مربوط به دوران سنت است فاقد اعتبار عقلی است و هنری مانند موسیقی جایگاهی در فرهنگ اسلامی نداشته است. دلیل دوم حرف هایی است که از سوی شرق شناسان در طول تاریخ بیان شده و در اذهان مردم جای گرفته است. مورد دیگر آموزش نوینی است که در کشور ما حاکم شده است. به عنوان مثال دانشکده ادبیات که باید واسطه میان جامعه تحصیلکرده با متون گذشته باشد؛ بیش از همه به متون شعر و نثر قدیم پرداخته و از مکتوبات در سایر زمینه ها تا حد زیادی غافل شده است. این در حالی است که فرهنگ ایرانی ـ اسلامی در هر زمینه ای مکتوبات نظری بسیار غنی دارد. اساسا تعداد نسخِ خطی ایرانی بیش از نسخ خطی به سایر زبان هاست. یکی دیگر از دلایلی که باعث ایجاد تصورات نادرست در ذهن ایرانیان در خصوص فرهنگ ایرانی ـ اسلامی شده است پذیرشِ این نکته است که باید از زاویه دید غربی ها به حوزه های مختلف هنر و دانش در سرزمینمان نگاه کنیم. در کتاب «فلاسفه شرق و موسیقی» به خوبی بیان شده است که فلاسفه های بزرگی چون فارابی چه نکاتی را در باب موسیقی در رساله های خود مطرح کرده اند. اساسا بحث نطری به مانند این است که نورافکنی را روشن کنیم و آنجاست که همه چیز را در روشنایی می بینیم و این فراخواندنِ روشنایی و روشن کردنِ صحنه به اعتقاد من فوق العاده ارزشمند است که خوشبختانه در کتاب فلاسفه شرق و موسیقی» به درستی صورت گرفته است.»

در انتها نیز آرین رحمانیان؛ مولف کتاب فلاسفه شرق و موسیقی»، صحبت هایی در خصوص این اثر و چگونگی شکل گیری آن بیان کرد: «از آنجا که در این کتاب، حوزه فرهنگ می بایست معرفی می شد؛ در مقدمه ای که در نهایت تبدیل به یکی از فصل های کتاب شد،  به شرح کوتاهی از فرهنگ و تمدن ایرانی ـ اسلامی پرداخته شد. متاسفانه این فرهنگ آنچنان که باید در میان خود ایرانیان شناخته شده نیست و زمانی که به حوزه موسیقی نگاه می کردم، دریافتم که موسیقی ایرانی که در واقع موسیقی رسمی کشورهای اسلامی بوده است،  حکمِ موسیقی کلاسیک غرب را داشته است.»

عکس: آسا عالیخانی

گزارش: سبا فرجاد